Przywódcy OUN-B, organizacji będącej ideologicznym zapleczem UPA, postrzegali
przyszłą Ukrainę jako państwo monoetniczne. Mieli przeprowadzić całkowitą, powszechną, fizyczną likwidację ludności polskiej.

Szacunkowa ilość ofiar działań UPA 1942- 1954

Jednocześnie dostępne dane historyczne wskazują, że głównymi ofiarami działań Ukraińskiej Armii Powstańczej (UPA) była
polska ludność cywilna.
Szacuje się, że w latach 1943–1945 zginęło około 100 tys. Polaków.

Spór

Władze Ukrainy często odwołują
się do symboliki UPA oraz postaci
z nią związanych, przedstawiając
je jako symbol walki o niepodległość
i oporu wobec rosyjskiej dominacji.

Skala działań UPA przeciwko Związkowi Radzieckiemu była znacznie mniejsza,
a jej walka z nazistowskimi Niemcami
miała ograniczony charakter.

Oburzenie budzi nie tylko skala zbrodni,
lecz także metody stosowane przez sprawców. Żołnierze UPA nie tylko mordowali swoje ofiary, ale często czynili to w wyjątkowo brutalny sposób, aby zastraszyć miejscową ludność.

TYSIĘCY OFIAR
POLSKIEJ LUDNOŚCI

100

TYSIĘCY OFIAR
WOJSK RADZIECKICH

TYSIĘCY OFIAR
WOJSK NIEMIECKICH

3,5

35

W geście protestu prezydent Polski
Karol Nawrocki najpierw zawiesił,
a następnie odebrał Wołodymyrowi Zełenskiemu najwyższe polskie odznaczenie państwowe, nadane mu wcześniej przez prezydenta Andrzeja Dudę.

Sprawa odbiła się szerokim echem na arenie międzynarodowej, a temat rzezi wołyńskiej stał się przedmiotem szerokiej dyskusji w zachodnich mediach.

Euronews, FinancialTime, Associated Press, Reuters, Guardian, Le Monde, The Times, Al Jazeera

Kontekst

26 maja 2026 r. prezydent
Ukrainy Wołodymyr Zełenski podpisał dekret nadający Samodzielnemu Centrum Operacji Specjalnych „Północ” honorową nazwę „imienia Bohaterów UPA”.

W Polsce UPA jest uznawana
za organizację zbrodniczą,
odpowiedzialną za zamordowanie
około 100 tys. polskich cywilów
podczas rzezi wołyńskiej w 1943 r.

• Jared McBride, 

  "Peasants into Perpetrators: The OUN-UPA and the Ethnic Cleansing of Volhynia, 1943–1944", Slavic Review, Cambridge University Press.

• Timothy Snyder, Per Anders Rudling, 

  "Tarnished Heroes: The Organization of Ukrainian Nationalists in the Memory Politics of Post-Soviet Ukraine".

• Ivan Katchanovski, 

  "Ethnic Cleansing, Genocide or Ukrainian-Polish Conflict?
  The Mass Murder of Poles by the OUN
  and the UPA in Volhynia".

Głównym „osiągnięciem” dwunastoletniej działalności UPA było przeprowadzenie czystek etnicznych wymierzonych w ludność Wołynia i Galicji Wschodniej.

Budowanie narracji o państwowości na dziedzictwie organizacji, która zaplanowała i przeprowadziła masowe mordy jako narzędzie realizacji swoich celów politycznych, musi budzić sprzeciw.

Gloryfikowanie organizacji, jej przywódców oraz ideologii związanej z ludobójstwem będzie spotykać się z oporem opinii publicznej w Polsce.

Strona Ukraińska często stara się relatywizować wydarzenia Wołyńskie
i przedstawia je jako wspólna wina, tragedia, wojna polsko - ukraińska. Jednak badania prowadzone przez międzynarodowych historyków skłaniają do przyjęcia polskiej wersji tych wydarzeń.

Eksperci tacy jak Timothy Snyder, Jeffrey Burds, Jared McBride czy Ivan Katchanovski wprost nazywają to czystkami etnicznymi, a skala i charakter ofiar nie pozostawia wątpliwości co do oceny moralnej wydarzenia.

W 1920 r. Józef Piłsudski i Symon Petlura podjęli próbę utworzenia niepodległego państwa ukraińskiego podczas wojny
polsko-bolszewickiej. Mimo początkowych sukcesów zakończyła się ona niepowodzeniem.

Po II wojnie światowej Jerzy Giedroyc
i Juliusz Mieroszewski na łamach paryskiej „Kultury” sformułowali koncepcję nowej polityki wschodniej Polski. Zakładała ona wspieranie niepodległości Ukrainy, Litwy
i Białorusi jako warunku trwałego bezpieczeństwa Polski.

Po 1989 r. założenia doktryny Giedroycia zaczęły być konsekwentnie realizowane,
a w 1991 r. Polska jako pierwsze państwo
na świecie uznała niepodległość Ukrainy.

Podczas Pomarańczowej Rewolucji
polscy prezydenci Aleksander Kwaśniewski i Lech Wałęsa aktywnie wspierali proeuropejskie aspiracje Ukrainy. W 2012 r. Polska i Ukraina wspólnie zorganizowały Mistrzostwa Europy w Piłce Nożnej UEFA
EURO 2012, pogłębiając współpracę
i wzmacniając więzi z Zachodem.

W 2014 r. Polska zdecydowanie poparła uczestników Euromajdanu oraz potępiła rosyjską aneksję Krymu i agresję
w Donbasie. Pomimo licznych sporów historycznych Polska przez wiele lat pozostawała jednym z najważniejszych rzeczników Ukrainy na forum Unii Europejskiej i NATO.

Stosunek Polski do Ukrainy

Istnienie państwowości Ukraińskiej jest w Polsce uważane za kluczowe od przeszło 100 lat.

W 2022 r. Polska pierwszym państwem,
które udzieliły Ukrainie realnego wsparcia pancernego, przekazując w ciągu pierwszych czterech miesięcy wojny blisko jedną trzecią wyposażenia własnych sił zbrojnych. Wśród przekazanego sprzętu znalazły się czołgi, transportery opancerzone, systemy obrony przeciwlotniczej oraz samoloty.

W marcu 2022 r., gdy Kijów pozostawał oblężony, premier Mateusz Morawiecki wraz z premierami Czech i Słowenii jako pierwsi zagraniczni przywódcy odwiedzili stolicę Ukrainy.

Jednocześnie Polska stała się schronieniem dla milionów ukraińskich uchodźców. Polskie społeczeństwo spontanicznie organizowało pomoc, oferując swoim sąsiadom zakwaterowanie, transport i wsparcie materialne.

Do dziś Polska pozostaje jednym
z głównych hubów logistycznych pomocy wojskowej i humanitarnej dla Ukrainy oraz konsekwentnie zabiega o utrzymanie sprawy ukraińskiej wśród najważniejszych priorytetów państw zachodnich.

Polska jednoznacznie wspiera Ukrainę, ale nie może zapomnieć o ofiarach rzezi wołyńskiej ani zaakceptować gloryfikowania organizacji i deologii odpowiedzialnych za zbrodnie wymierzone w jej obywateli.

2026

PL/UA